Thị trường chuỗi cà phê tại Việt Nam đang chứng kiến một sự thay đổi rất đáng chú ý. Nếu như nhiều năm trước, số lượng cửa hàng từng được xem là thước đo sức mạnh thương hiệu, thì hiện nay các doanh nghiệp trong ngành F&B lại phải đối mặt với một bài toán khó hơn rất nhiều: làm sao tăng trưởng nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả kinh doanh lâu dài.
Những biến động gần đây của các thương hiệu lớn như Highlands Coffee, Phúc Long, Katinat hay The Coffee House không chỉ phản ánh sự cạnh tranh trong ngành cà phê, mà còn cho thấy xu hướng tái cấu trúc đang diễn ra trên toàn thị trường bán lẻ và dịch vụ tại Việt Nam.
Khi thị trường không còn ưu tiên “mở thật nhiều”
Trong giai đoạn thị trường tăng trưởng nóng, nhiều chuỗi cà phê từng đẩy mạnh mở rộng điểm bán với tốc độ rất nhanh để chiếm lĩnh thị phần. Tuy nhiên, chi phí mặt bằng tăng cao, áp lực nhân sự và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang khiến chiến lược này bộc lộ nhiều rủi ro.
Một số thương hiệu từng phát triển mạnh nay buộc phải đóng cửa các điểm bán hoạt động kém hiệu quả để tái cấu trúc hệ thống. Điều này cho thấy tăng trưởng về số lượng không còn là mục tiêu duy nhất.
Thay vào đó, các doanh nghiệp hiện nay phải tập trung nhiều hơn vào:
- Hiệu quả vận hành
- Khả năng kiểm soát chi phí
- Tối ưu dòng tiền
- Chất lượng trải nghiệm khách hàng
- Xây dựng cộng đồng khách hàng trung thành
Đây cũng là bài học quan trọng dành cho các startup và doanh nghiệp vừa – nhỏ tại Việt Nam.
Highlands Coffee và bài toán xây nền tảng dài hạn
Trong khi nhiều thương hiệu gặp khó khăn, Highlands Coffee vẫn duy trì được vị thế dẫn đầu nhờ chiến lược phát triển tương đối ổn định và hệ thống vận hành mạnh.
Điều đáng chú ý là Highlands không chỉ tập trung mở rộng trong nước mà còn từng bước phát triển mô hình nhượng quyền tại thị trường quốc tế. Điều này cho thấy các doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể xây dựng thương hiệu mang tính khu vực nếu có chiến lược phù hợp.
Sự thành công của Highlands Coffee cho thấy một thực tế quan trọng:
👉 Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải đầu tư vào hệ thống quản trị, tài chính và thương hiệu, thay vì chỉ chạy theo tốc độ mở rộng.
Katinat và xu hướng thương hiệu dành cho giới trẻ
Trong khi các “ông lớn” tập trung củng cố hệ thống, Katinat lại nổi lên như một hiện tượng mới nhờ khả năng tiếp cận khách hàng trẻ.
Thương hiệu này không cạnh tranh trực tiếp bằng quy mô khổng lồ mà lựa chọn xây dựng hình ảnh hiện đại, phù hợp xu hướng mạng xã hội và nhu cầu trải nghiệm của giới trẻ thành thị.
Mô hình phát triển của Katinat phản ánh xu hướng kinh doanh mới hiện nay:
- Khách hàng không chỉ mua sản phẩm
- Họ còn mua trải nghiệm
- Mua cảm xúc
- Mua phong cách sống
Đây là lý do nhiều doanh nghiệp hiện nay đầu tư mạnh cho thiết kế không gian, nhận diện thương hiệu và chiến lược nội dung trên TikTok, Facebook hay YouTube.
Phúc Long cho thấy tái cấu trúc không phải thất bại
Sau giai đoạn điều chỉnh hệ thống, Phúc Long đang phục hồi khá mạnh cả về doanh thu lẫn tốc độ mở rộng.
Câu chuyện của Phúc Long cho thấy việc tái cấu trúc đôi khi là bước đi cần thiết để doanh nghiệp thích nghi với thị trường mới. Không phải mô hình nào từng thành công cũng có thể duy trì hiệu quả mãi mãi.
Đây là điều rất nhiều doanh nghiệp Việt hiện nay đang phải đối mặt, đặc biệt trong các lĩnh vực:
- Bán lẻ
- F&B
- Thời trang
- Du lịch
- Thương mại điện tử
Những doanh nghiệp linh hoạt thay đổi thường có cơ hội tồn tại cao hơn so với các mô hình vận hành cứng nhắc.
Kinh doanh thời hiện đại không còn là cuộc đua “đông người”
Sự phân hóa của thị trường cà phê hiện nay cũng phản ánh xu hướng chung của nền kinh tế số.
Nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển từ tư duy:
“Làm lớn thật nhanh”
sang tư duy:
“Làm hiệu quả và phát triển bền vững”.
Trong bối cảnh AI, tự động hóa và kinh doanh số phát triển mạnh, doanh nghiệp hiện nay có thể vận hành tinh gọn hơn rất nhiều so với trước đây. Một đội ngũ nhỏ nhưng vận hành tốt đôi khi hiệu quả hơn mô hình đông nhân sự nhưng thiếu tối ưu.
Điều này cũng mở ra cơ hội lớn cho các startup nhỏ, các mô hình “công ty một người” (One-Person Company) và các doanh nghiệp linh hoạt trong thời đại số.
Bài học cho người muốn khởi nghiệp
Từ cuộc đua của các chuỗi cà phê lớn, có thể rút ra nhiều bài học thực tế cho người đang muốn khởi nghiệp:
- Không nên mở rộng quá nhanh khi nền tảng chưa vững
- Cần xác định rõ khách hàng mục tiêu
- Phải kiểm soát dòng tiền và chi phí vận hành
- Xây dựng thương hiệu quan trọng không kém bán hàng
- Doanh nghiệp phải liên tục thích nghi với thị trường
Đặc biệt, trong giai đoạn kinh tế cạnh tranh cao hiện nay, sự hợp tác giữa các doanh nghiệp, đối tác truyền thông và hệ sinh thái kinh doanh sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn.
👉 Mời bạn tiếp tục theo dõi website “Hợp tác kinh doanh” để cập nhật thêm nhiều xu hướng mới về khởi nghiệp, mô hình kinh doanh hiện đại và chiến lược phát triển doanh nghiệp trong thời đại kinh tế số!
📌Xem thêm bài viết “Cuộc đua chuỗi cà phê Việt Nam: Vì sao kẻ mở nhiều quán chưa chắc là người chiến thắng?” dưới góc nhìn của trang web “Cà phê khởi nghiệp“!
